Loading...
شما از نسخه قدیمی این مرورگر استفاده میکنید. این نسخه دارای مشکلات امنیتی بسیاری است و نمی تواند تمامی ویژگی های این وبسایت و دیگر وبسایت ها را به خوبی نمایش دهد.
جهت دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه به روز رسانی مرورگر اینجا کلیک کنید.

فاجعه شهرسازی‌ در بافت پیرامون حرم امام رضا

شصت و سومین نشست شرکت مادر تخصصی عمران و بهسازی شهری ایران به «بررسی برنامه راهبردی بهسازی و هدایت موزون توسعه در محدوده پیرامون حرم مطهر حضرت امام رضا(ع)» اختصاص داشت.

فاجعه شهرسازی‌ در بافت پیرامون حرم امام رضا

طرح بهسازي و نوسازي مركز شهر مشهد يك طرح بزرگ ملي بوده و مناطق اطراف حرم مطهر حضرت رضا را در بر مي‌گيرد.

مقررات زدایی از قوانین شهری در قالب فروش تراکم مازاد، تغییر کاربری‌ها و مال‌سازی‌های گسترده در بافت اطراف حرم در طی این سال‌ها، چشم انداز اجرای برنامه راهبردی بهسازی و هدایت موزون توسعه در این منطقه را به مأموریتی غیر ممکن تبدیل کرده است.

وضعیت بغرنج و پیچیده بافت اطراف حرم که انباشت شدید سرمایه در آن به سلب مالکیت از مردم محلی و تشدید آسیب‌های اجتماعی منجر شده شاید یادآور پروژه فاجعه بار نواب باشد، در ارزیابی تاثیرات اجتماعی پروژه نواب برنامه‌ریزان و جامعه‌شناسان شهری متفق القول بودند که نواب تجربه‌ای است که هرگز نباید تکرار شود اما تا زمانی که تمام تمرکز سرمایه در بخش مستغلات وجود داشته باشد و از آن به عنوان بخش پیشران اقتصاد یاد شود چنین تجربه‌هایی مکرر اتفاق خواهد افتاد.

فراموش نکنیم در جزیره‌ای توریستی چون کیش قرار بود بر پایه اسکان ۱۵۰ هزار نفر امکانات ایجاد شود، ولی اکنون برای یک میلیون نفر در کیش واحد مسکونی ساخته شده و 70 درصد آن در طول سال خالی است و علاوه بر تخریب محیط زیست و ایجاد آسیب‌های اجتماعی این حجم ساخت و ساز بی‌فایده ناعقلانیت و کژکارکردی بخش مستغلات در اقتصاد ایران را می‌رساند.

شهر مشهد توریستی‌ترین‌ شهر کشور است و گفته می‌شود سالانه 25 میلیون زائر به این شهر سفر می‌کنند و با برنامه ریزی صحیح می‌شد هم بافت شهر و اطراف حرم را حفظ کرد و هم از این حجم گردشگر مذهبی نهایت استفاده را برد ولی بی اعتقادی به توسعه پایدار و ناعقلانیت و تمایل کورکورانه برای بیشینه کردن سود در کوتاه مدت مشکلات زیادی را برای این شهر به وجود آورد.

برگزاری نشست‌هایی از این دست اگر قرار است تنها نوش دارویی پس از مرگ سهراب باشد و از تجاربی مثل پروژه نواب و تبدیل بافت پیرامون حرم به مجموعه‌ای از پاساژ و مال درس نگرفته نشود تنها اتلاف وقت خواهد بود.

فراموش نکنیم که در همین دولت روحانی طرح گردشگری آشوراده تصویب شده است و قرار است که در این ذخیره‌گاه زیست کره و دست نخورده، ده‌ها هکتار ساخت و ساز انجام شود و این در حالی است که تمامی کارشناسان و تشکل‌های زیست محیطی ساخت و ساز را در این جزیره فاجعه‌بار می‌دانند ولی به نظر می‌رسد خصلت سرمایه سالاری، مقررات زدایی از تمامی قوانینی است که ترمزی برای بیشنیه کردن سرمایه به هر نحوی باشند.

در نشست بررسی برنامه راهبردی محدوده پیرامون حرم از دستکاری در طرح‌های جامع و بهسازی صحبت شد و عواملی که منجر به بروز این انحراف شد.

محمد سعید ایزدی به عنوان میزبان این نشست در انتها گفت: تنها با بحث بر سر مسائل فنی نمی‌توان طرح بهسازی بافت پیرامون حرم را پیش‌ برد و نهادی‌های ذی‌ربط مثل آستان قدس رضوی و شهرداری مشهد هم باید به طور جدی به فکر پیدا کردن چاره باشند.

بیش تر زمان این جلسه به صحبت‌های بهروز پاکدامن همدانی مدیر عامل شرکت مهندسین مشاور مهرازان گذشت و قرار بر این شد که سایر سخنرانان همچون سعيد عابدين دركوش سرپرست بخش مطالعات اقتصادی طرح در نشستی دیگر در همین رابطه به ارائه بحث خود بپردازند. در ادامه گزیده‌ای از بحث‌های مطرح شده توسط پاکدامن را می‌خوانید:
 
مال‌ها و هتل‌ها جای زائرسراها را گرفتند

پاکدامن با نمایش اسلایدی اقدامات شرکت مشاوره مهرازان در پروژه تهیه برنامه راهبردی بهسازی و هدایت موزون توسعه در محدوده پیرامون حرم از سال 93 را شرح داد.

شناسایی، ثبت و مستند سازی آثار تاریخی پیرامون حرم، بررسی کلیه طرح های موضعی مثل طرح مفصل، ره‌باغ و ...حذف تراز مالی صفر که عامل اصلی در تغییر کاربری‌ها بود از جمله اقداماتی است  که در تدوین این برنامه در نظر گرفته شده است.

پاکدامن در رابطه با بی‌توجهی به توان اقتصادی زائران گفت: بسیاری از بافت مسکونی در این محدوده تخریب شده و به تجاری تبدیل شده است، پیش از این زائرسراهای بسیاری در محدوده اطراف حرم وجود داشت زیرا بررسی‌های اجتماعی ما نشان داد 70 الی 75 درصد از زواری که به مشهد می‌آیند، درآمد پایین‌دارند و تنها برای زیارت به این شهر می‌آیند و توان مالی چندانی برای بازدید از نقاط دیدنی شهر ندارند اما  هتل، آپارتمان و مال جای این زائرسراها را در اطراف حرم گرفته است.

او همچنین به تاریخچه طرح‌های شهری ویژه حرم و طرح جامع مشهد اشاره کرد و گفت یکی از اهداف طرح جامع مشهد در سال 72 تبدیل این شهر از یک شهر «تک‌هسته‌ای» به شهری «چند‌هسته‌ای» و کاهش فشار بر روی بخش مرکزی شهر و بافت پیرامون حرم بود و مطالعاتی انجام شد تا اطراف حرم و بافت مرکزی «آرام‌سازی» شود.

پاکدامن در بخش دیگری از صحبت‌های خود به نقد پیشنهادهای ناکارامدی که در طرح‌های پیشین در نظر گرفته شده بود پرداخت. وی گفت: قرار بود بخشی از فضاها به فضای سبز با عنوان «ره باغ» اختصاص یابد ولی برای تأمین مالی ایجاد این فضا زیر آن را پارکینگ در نظر گرفتند و ساختمان‌های بلند مرتبه‌ای هم دور ان را می‌گرفت و عملاً دیگر باغی نمی‌ماند.
پاکدامن با در رابطه با تجاری سازی گفت: هر جا که به مشکل بر‌میخوردند یا زیرزمین اضافه می‌کردند و یا طبقات اضافه می‌دادند  و از سال 73 تا 87 میزان سرانه تجاری این محدوده از 6 درصد به 30 درصد رسید و اکنون به حد اشباع رسیده و بسیاری از این واحدها خالی باقیمانده است.

وی همچنین به تخریب مهمترین راسته بافت تاریخی در قطاع 3 اشاره کرد و گفت خانه‌های باقیمانده‌ای چون خانه امیری و بلخاست هم عملاً حریمی ندارند و وضعیت مهجوری پیدا کرده‌اند.
 
پیامدهای اجتماعی تاکید بر تخریب و نوسازی به جای بهسازی

پاکدامن گفت جمعیت این ناحیه در سال73 بیش از 57 هزار نفر بود ولی با قرار گرفتن در طرح و تخریب این خانه ها به حدود 21 هزار نفر در سال 90 رسید. این در حالی است که بسیاری از مردم در خود محله شاغل بودند و عملاً هویت شغلی و کالبدی محله از بین رفت.

ایجاد نارضایتی اجتماعی به ویژه در میان ان بخش از ساکنان و شاغلانی که ناگزیر به فروش ملک خود شدند هم از دیگر پیامدهای اجتماعی جاکن کردن مردم بود.

از دیگر معضلات اجتماعی به تشدید ناامنی اجتماعی در نتیجه تخریب و رهاسازی بافت تملک شده در طول دوره اجرای طرح بود. به گفته پاکدامن هم اکنون هم ساکنان باقیمانده از آلودگی و گرد و خاک و سر و صدای ناشی از ساخت  وساز در رنج هستند.

به گفته مدیر عامل مهرازان هیچ توجهی به منافع اقتصادی و مطالبات مردمی ساکن و شاغل در این بافت نشد و مجریان و مسئولان خود را بی‌نیاز از جلب مشارکت مردمی در اجرای طرح دیدند.

بهانه «حقوق مکتسبه» مشکل کنونی ساماندهی اطراف حرم

پاکدامن یک از اصلی ترین مشکلات بر سر راه طرح هدایت موزون توسعه را ساختمان‌های رها شده‌ای دانست که یا در مرحله اسکلت و یا گوبرداری نیمه‌کاره مانده‌اند.

به گفته وی تعداد قابل توجهی «پروانه ساخت» صادر شده ولی مالک به دلیل رکود ساخت و ساز منتظر زمان مناسب است و چون پروانه ساخت ابدی است و مدت معینی ندارد کاری نمی‌توان کرد زیرا بحث و بهانه «حقوق مکتسبه» پیش می‌آید.

به گفته پاکدامن برای 6/56 هکتار از این زمین‌ها «موافقت اصولی» انجام شده و 6/8 هکتار هم پروانه ساخت گرفته‌اند و همه این‌ها سبب شده دست و پای طراحان برای ساماندهی این محدوده بسته بماند.

فضای سبز داخل خانه‌ها حفظ شود

به گفته پاکدامن سطح زیادی از خانه‌های باقیمانده را حیاط تشکیل می‌دهد که به بیش از 30 درصد فضای سبز موجود در محدوده می‌رسد و این فضای سبز شامل درختان تنومند چهل، پنجاه ساله است و چنانچه بتوانیم این فضاها را در مقیاس‌ها مختلف حفظ کنیم به بهسازی منطقه کمک شایانی می‌شود.

او همچنین به موضع واگذاری زمین‌های پادگان لشگر 77 اشاره کرد و گفت قرار است 2 میلیون متر مربع از این زمین‌ها کاربری خدماتی بگیرد و گویا همه چشم‌شان را به واقعیت بسته اند و در کنار خیابان بدون توجه به پارکینگ و جمعیت پذیری و .. مجوز بلندمرتبه می‌دهند و مجموع این بی‌توجهی‌ها باعث شده که در مشهد چنین مسائلی در شهرسازی اتفاق بیفتد.
 

ارسال نظر

نظرسنجی

نظر شما درباره خانه دات کام


نمایش نتایج نظرسنجی ها